Obiekty takie jak szpitale ,kliniki czy przychodnie lekarskie należą do jednych z najbardziej skomplikowanych organizacyjnie instytucji .Nie tylko od strony prawno -administracyjnej ale także jako miejsce pracy dla personelu medycznego i pozamedycznego ,świadczonych przez szpital usług medycznych dla pacjentów,osób odwiedzających i usługodawców nie związanych bezpośrednio z działalnością placówki .
Aby zapewnić sprawne działanie takiego obiektu – często zajmującego wiele budynków na kilku hektarowych parcelach niezbędne jest zrozumienie zasad codziennego działania takiej instytucji. Tak aby projektując System Informacji Wizualnej zrozumieć potrzeby wszystkich osób pracujących w szpitalu,pacjentów,osób odwiedzających a także osoby będące tam służbowo–np. różnego rodzaju dostawców czy kurierów.
Ważnym aspektem jest świadomość interdyscyplinarności procesu projektowego w którym projektant konsultuje swoje koncepcje zarówno z administracją obiektu jak i z osobami bezpośrednio pracującymi na poszczególnych stanowiskach wychodząc z propozycjami do oczekiwań i potrzeb .
Przy opracowywaniu ogólnego pomysłu znakowania należy pamiętać o tym że naszym zadaniem nie jest tylko „robienie tabliczek informacyjnych” a stworzenie spójnego czytelnego i skutecznego systemu który ma kilka podstawowych zadań
*Bezpieczeństwo i ewakuacja – znaki ostrzegawcze
Znakowanie dróg ewakuacyjnych,kierunków ewakuacji,wyjściach, i środkach bezpieczeństwa jest precyzyjnie opisane w przepisach prawa budowlanego i przeciwpożarowego – tablice ewakuacyjne są homologowane i podlegają okresowym przeglądom przez uprawnione osoby . Formalnie znakowanie ewakuacyjne i ostrzegawcze jest osobną warstwą w Systemie Informacji Wizualnej
*Znaki wskazujące kierunek
To najwyższa w hierarchii warstwa znaków wskazująca użytkownikowi drogę do kluczowych punktów obiektu -klatek schodowych,wind,toalet i w przypadku obiektów medycznych konkretnych punktów – mogą to być różnego rodzaju oddziały ,poczekalnie ambulatoria itp.
Ważne jest aby te oznaczenia umieszczone były w miejscach widocznych , nie wchodząc w kolizję z innymi elementami wyposażenia -lamp czujników kamer itp. Powinny być też odpowiednio czytelnie zaprojektowane w zakresie samej szaty graficznej. Zalecane wielkości znaku (litery) dobieramy wg współczynnika odległości od obserwatora.(tabelka) Przy projektowaniu samej grafiki znaków należy pamiętać o najważniejszym kryterium – czytelności. Praktyka pokazuje że w znakowaniu informacyjnym najlepiej sprawdzają się czcionki(fonty) jednoelementowe bezszeryfowe .
Dobre oznakowanie powinno w nienachalny sposób „prowadzić” użytkownika do celu . Poszczególne tablice należy montować się w takich odległościach od siebie aby informacja była widoczna z każdego punktu znakowanego szlaku .
Znaki wskazujące kierunek powinny być zunifikowane w zakresie wielkości i miejsca montażu, dobrą decyzją jest podwieszenie ich prostopadle do osi np. korytarza – zyskujemy wtedy rewers tablicy jako dodatkową przestrzeń informacyjną dla oznaczeń w drugim kierunku i w miarę możliwości zachować ten schemat jako powtarzalny dla całego obiektu .
Sama zawartość informacyjna tablicy kierunkowej powinna być maksymalnie lakoniczna i hasłowa tak aby użytkownik mógł ją odczytać jednym spojrzeniem – Jeżeli informacji jest zbyt dużo możemy zastosować piktogramy
W przypadku wyjątkowo skomplikowanych obiektów możemy zastosować dodatkowy czynnik ułatwiający nawigację czyli oznaczenie części budynku kodem barwnym . Kolor musi być jednak stosowany w sposób konsekwentny i czytelny .
*Znaki informacyjne
Kolejna w hierarchii ważności warstwa systemu stanowiąca uzupełnienie do znaków wskazujących kierunek to tablice informacyjne .
Pierwszą i jedną z najważniejszych jest tablica zbiorcza informująca użytkownika o konkretnej lokalizacji danego miejsca w budynku z uwzględnieniem piętra i ewentualnie skrzydła czy sektora budynku.
Taką tablice umieszczamy zwykle w strefie wejścia w takim miejscu aby była dobrze widoczna zaraz po wejściu i jednocześnie aby osoby ją czytające nie tamowały ruchu na szlaku komunikacji. Szata graficzna powinna być spójna stylistycznie z pozostałymi elementami systemu. Od tego miejsca rolę nawigacyjną przejmują oznaczenia wskazujące kierunek
Innym rodzajem oznaczeń informacyjnych są tablice dedykowane do poszczególnych miejsc – zawierające niezbędne informacje o ich funkcji i przeznaczeniu ,a także inne użyteczne informacje pomocne przy funkcjonowania obiektu .
*Tabliczki informacyjne przy drzwiowe
Stanowią kolejną warstwę w systemie -połączone logicznie z tablicą zbiorczą stanowią jak gdyby metę dla użytkownika informując go że oto dotarł do miejsca przeznaczenia . Takie tabliczki mogą zawierać różnego rodzaju informacje -zależnie od przeznaczenia – ich szczegółową zawartość należy uzgodnić z administracją obiektu i osobami tam pracującymi tak aby zawartość była zrozumiała i adekwatna . Może także zawierać informacje dodatkowe np. godziny przyjęć itp..
Tabliczki takie umieszczamy zwykle obok drzwi , według powtarzalnego schematu.
*Tabliczki informacyjne i numeracyjne
To oznaczenia najniższej warstwy systemu co nie oznacza że nie są ważne
Jest to zwykle numer pomieszczenia oraz informacja o funkcji w formie opisu lub piktogramu. W ten sposób oznaczamy pomieszczenia nie mające bezpośrednio znaczenia dla osób odwiedzających placówkę czyli wszystkie pomieszczenia techniczne,porządkowe,socjalne itp.
Każda taka informacja powinna być skorelowane z informacjami zawartymi na tablicach kierunkowych.
*Znaki zakazu
Są to wszystkie oznaczenia regulujące poziom dostępności dla odwiedzających lub pacjentów Najskuteczniejszym sposobem znakowania jest tu umieszczenie na drzwiach odpowiedniego piktogramu lub napisu.
W niektórych przypadkach znak zakazu możemy umieścić w warstwie znaków kierunkowych np. chcąc umownie oddzielić jakiś odcinek korytarza od osob spoza personelu.
*Oznaczenia dla osób o ograniczonych zdolnościach
Zwłaszcza w placówkach medycznych, należy uwzględnić znaki i oznakowanie, które są dostosowane do potrzeb osób o ograniczonych zdolnościach, takie jak osoby niepełnosprawne wzrokowo czy słuchowo.
Mają tutaj zastosowanie specjalne diagramy dotykowe -Tyflografy wykonane w technice przestrzennej zawierające uproszczone mapy obiektu
Tyflomapy wspomagane są odpowiednią grafiką o dużym kontraście i wysokiej czytelności są również odpowiednio doświetlone. W kluczowych miejscach umieszczone są tabliczki z informacją w alfabecie Braillea a na podłodze można umieścić odpowiednie znaczniki -ścieżki tyflologiczne.
Oznaczenia specjalne dla osób niedowidzących zawsze warto poddać konsultacji lub opiniowaniu w odpowiednich instytucjach jest to odpłatne ale zapewnia rzetelne wykonanie pracy .
*Znakowanie pomocnicze
W tak dużych obiektach jak szpitale czy kliniki należy pamiętać o tym że mogą nastąpić różnego rodzaju nieprzewidziane sytuacje . Wymagają one od administracji i personelu działań dorażnych także w strefie informacji wizualnej dlatego zawsze warto mieć w magazynie pomocnicze stendy lub stojaki z tablicami dzięki którym można interwencyjnie i tymczasowo zmienić organizację ruchu lub umieścić dodatkową informację.
Tablice naścienne z systemem łatwo wymienialnej zawartości o standaryzowanym formacie przydają się w pomieszczeniach dla personelu.
Można tam umieścić różnego rodzaju instrukcje,informacje bieżące,grafiki dyżurów lub inne użyteczne informacje .
*Warstwowe znakowanie
Warstwowe znakowanie w nawigacji budynku ma na celu zapewnienie przejrzystej i skutecznej komunikacji dla użytkowników oraz ułatwienie odnalezienia się w budynku. To ważne zarówno dla zapewnienia komfortu użytkowników, jak i dla zagwarantowania bezpieczeństwa w przypadku sytuacji awaryjnych czy ewakuacji. Opracowanie spójnego systemu informacji wizualnej pozwala na jego skuteczne i łatwe modyfikowanie w przyszłości w oparciu o już istniejący system. Dlatego warto to zadanie powierzyć specjalistom .